Knutsel namiddag

Ons crea atelier is altijd een gezellige boel.

Donderdagnamiddag is voor hen doe – tijd.

Gisteren werkten we met decopatch, een soort van papier- marche .

Zoals jullie allicht weten zijn heel wat dementerenden gek op dieren dus maakten we kleine poezen, hondjes, eendjes,...

Deze activiteit is zeer eenvoudig wat de succesfactor hoog maakt.

Onze bewoners scheuren papier in kleine stukjes die ze nadien met speciale lijm op de dieren kleven.

Het voordeel van deze activiteit is dat het allemaal niet perfect hoeft te zijn.

Dus fouten zijn uitgesloten...op zich een heel belangrijk aspect.

Onze mensen ervaren in hun dagelijks leven al vaak dat ze fouten maken daarom is het erg belangrijk dat ze tijdens een crea moment genieten zonder de stress van eventuele fouten te maken.

En ...genieten dat deden ze! Ze scheurden en plakten en zagen hun creaties vorm krijgen.

Das altijd prachtig om te zien...de trots die zij uitstralen om datgene wat ze zelf maken.

Ons Jeanneke zei wel honderd keer “ das schoon hé zusterke, wat ik gemaakt heb”.

Vol trots werden de werkjes tentoongesteld op de tafel in de living en onze mensen genoten van de bevestiging die ze van iedereen kregen.

En dat is de essentie waar het me vooral om te doen is!

Onze bewoners laten ervaren dat zij ondanks hun beperkingen nog steeds in staat zijn om prachtige dingen te creëren !

Trots kunnen zijn op jezelf...in volle bewondering staan om datgene wat je zelf gedaan hebt...das met geen geld te betalen!

Omgaan met negatief gedrag

Roepen, gillen, eisen, agressie,...zijn allemaal vormen van negatief gedrag.

En heel wat naasten van dementerenden bekrachtigen dit gedrag zonder het te beseffen.

Wanneer je aandacht schenkt aan een persoon die negatief gedrag vertoont zal dat gedrag alleen maar toenemen!

Een voorbeeld om duidelijk te maken wat ik bedoel:

José, een dementerende dame, vraagt heel wat zaken op een zeer eisende manier.

Wanneer je niet snel genoeg ingaat op haar vraag begint ze onophoudelijk te roepen en te tieren.

Heel wat begeleiders en ook haar familie laten alles vallen om José haar eisen onmiddellijk in te willigen uit angst dat ze begint te roepen.

En...wat heeft José ondertussen geleerd....juist, dat ze met haar negatief gedrag haar zin krijgt. Haar gedrag wordt dus versterkt door haar omgeving!

Dit is een typisch verschijnsel in heel wat zorgsectoren.

Iedereen schenkt aandacht aan negatief gedrag en weinig tot geen aandacht aan positief gedrag.

Toch is het mogelijk om dit ongewenst gedrag te veranderen!

Het principe is heel simpel. Wanneer de persoon negatief gedrag vertoont ( roepen, gillen,....) negeer je dit. Je doet of je dit gedrag niet hoort of ziet.

De moment dat hij of zij ( ook al is het maar een aantal seconden) ophoudt met dat gedrag schenk je aandacht.

Uiteraard zal je dit een tijdje zeer consequent moeten toepassen want langdurig negatief gedrag is hardnekkig.

Het gaat eigenlijk over het principe van conditionering. Je leert de dementerende dat hij of zij met negatief gedrag geen aandacht krijgt !

Maar de moment dat hij of zij rustig en kalm is heel wat positieve aandacht krijgt. Een schouderklopje, een praatje , een grapje , een knuffel,....

Het is een eenvoudig principe dat de positieve sfeer in een voorziening danig doet toenemen.

De verschillende fases van dementie

Het dementieproces kent verschillende fases maar het is soms heel erg moeilijk om precies te bepalen in welke fase een dementerende zich bevindt.

Meestal bevindt iemand zich tussen twee fases in. In de volksmond wordt dan vaak gezegd “ moeder of vader heeft een opflakkering”.

Waarmee men bedoeld dat er momenten zijn dat de dementerende nog heel wat zaken correct kan benoemen en vertellen.

Dan kan het zelfs lijken of de dementie “verdwenen” is.

Andere momenten merk je dan dat diezelfde persoon totaal het noorden kwijt is en zeer verward is.

Zowel voor de dementerende zelf als voor zijn of haar familie is dit vaak erg emotioneel en moeilijk.

Dementerenden die deze “opflakkeringen” hebben voelen maar al te goed dat hun cognitief vermogen afneemt en lijden daar erg onder!

Ik maak het dagelijks mee dat dementerenden ( meestal tussen de eerste en tweede fase) het erg moeilijk hebben.

Zij hebben verdriet omdat ze niet meer alleen kunnen wonen, voelen zich opgesloten op de afdeling en begrijpen totaal niet waarom zij daar zijn.

Het heeft geen zin om hen uit te leggen dat zij niet meer voor zichzelf kunnen zorgen want dat maakt hen boos en wantrouwig.

In hun beleving kunnen zij alles nog zelf.

Uit ervaring weet ik dat het ontzettend belangrijk is om vooral te luisteren naar hun verhaal en hun bekommernissen.

Het is erg belangrijk dat zij hun emoties mogen beleven zonder dat daar afbreuk aan wordt gedaan.

Want...het is des mens dat we willen troosten, problemen willen wegstoppen of minimaliseren...

Wij hebben het erg moeilijk met naasten die ongelukkig en verdrietig zijn.

Toch is dit een belangrijk item in het rouwproces van een dementerende.

Het ziekteproces dementie gaat gepaard met rouwen om datgene wat je niet meer kan, afscheid nemen van diegene die je ooit was.

En dat verwerken kent ook heel wat fases; ontkenning – boosheid - depressie – aanvaarding.

Heel wat dementerenden en ook familieleden kampen met gevoelens uit dit rouwproces.

Als begeleider van dementerenden is het belangrijk om dit rouwproces te (h)erkennen!

Een wandeling met een extraatje

Het schitterende weer van de afgelopen dagen is de gelegenheid om met onze bewoners buiten te komen.

Wij hebben een geweldig mooi wandelpad aan onze voorziening.

En om onze bewoners actief en cognitief te stimuleren probeer ik om onze wandelingen een interactief kader mee te geven ; )

Tijdens de wandeling vinden onze mensen een aantal opdrachten ( verstopt in de bomen, struiken, bankjes,...).

Geweldig vinden ze dat, een liedje zingen, de vogeltjesdans doen, spreekwoorden aanvullen, een ballon doorgeven zonder hun handen te gebruiken, uitbeelden,...

Naast het vervullen van de opdrachten heb ik ook altijd een klein hapje en een drankje mee.

Dan genieten we met zijn allen op een rustbankje van de prachtige natuur en iets lekkers.

En zo wordt een “simpele” wandeling een heuse speurtocht.

Dit soort van activiteit stimuleert hun lichaam en geest maar bevordert ook de groepssfeer.

Zij zoeken samen naar opdrachten, voeren deze samen uit en tegelijkertijd maken ze heel veel plezier!

Ik probeer ook tijdens elke activiteit wat foto's te maken. Deze worden dan opgehangen in de gang en helpt hen hun herinneringen vast te houden.

En deze positieve stemming blijft lang nazinderen in de groep.

Met veel trots tonen ze hun familieleden en medebewoners de foto's en vertellen honderduit wat ze allemaal “uitgestoken” hebben tijdens de wandeling ; )

En voor mezelf is dit prachtig om te zien....dat je met zulke simpele dingen personen met dementie zulke geweldige momenten kan bezorgen!

Ik ben een dankbaar mens dat ik daar iedere dag deel van mag uitmaken!

Sociale integratie

Ik kan het niet genoeg benadrukken hoe belangrijk sociale contacten zijn voor onze bewoners.

Iedereen heeft nood aan een fijne babbel, een schouderklopje, een compliment...gewoon het gevoel van “ hier hoor ik bij, hier ben ik thuis”.

Onze bewoners wonen met zo een 34 mensen samen en toch bestaat er het gevaar dat zij vereenzamen!

Hoe kan dat zal u denken....

Onze Jan, een man van 86 jaar is erg hardhorend. In het verleden had hij al enkele hoorapparaten maar deed deze telkens stuk.

Omwille van zijn gehoorprobleem slaagt Jan er niet in welk gesprek dan ook te volgen. Tv en radio kan hij niet verstaan,...met andere woorden deze man loopt een groot risico om op termijn zeer eenzaam te worden.

Zijn kinderen zien het eigenlijk niet meer zitten om hem opnieuw hoorapparaten te kopen....het kost immens veel geld en zij vrezen dat hij ze toch weer stuk zal maken.

Al enkele weken zie ik met lede ogen aan hoe Jan iedere dag meer geïsoleerd geraakt van de rest van de bewoners.

Toch heeft nog nooit iemand Jan de vraag gesteld waarom hij zijn hoorapparaten stuk maakte.

Dus...waagde ik mijn kans en vroeg Jan naar het waarom...

Blijkbaar werkte Jan vroeger bij het spoor en daar was een goed gehoor een prioriteit om er te mogen werken.

Mensen met gehoorproblemen werden er zonder pardon buiten gezet.

En dat is dus de reden dat Jan ook nu nog geen hoorapparaten wil dragen. Hij is nog steeds erg bang voor represailles!

Ik wist dat het geen zin had om Jan met rationele argumenten te overtuigen...en dus zocht ik naar een andere manier.

Ik typte een brief met in de hoofding het logo van de spoorwegen.

In de brief stond dat de spoorwegen het dragen van een hoorapparaat steunden en het ten zeerste op prijs zouden stellen dat Jan dit ook zou doen.

En...blijkbaar was deze “ toestemming” voldoende om Jan opnieuw hoorapparaten te laten dragen.

Ik ben zo blij voor Jan want eindelijk kan hij deelnemen aan het sociaal leven wat zijn levenskwaliteit serieus zal doen toenemen!

En ...voor mezelf heb ik heel wat geleerd...ook al is iemand dement ...stel hem vragen, vraag naar het waarom van zijn beweegredenen!

Wij gaan er vaak vanuit dat we het allemaal wel weten....we schrijven bepaald gedrag toe aan het dementie proces ....

Maar soms liggen de zaken voor de hand...je moet ze alleen willen zien.

Zintuigprikkelende activiteiten

Mensen vragen me vaak welke kleine activiteiten ze kunnen aanbieden om de zintuigen van dementerenden te prikkelen.

Eigenlijk is dit een heel eenvoudig principe. Zintuigen ( ogen, oren, smaak, geur en de tast) zijn makkelijk te prikkelen.

Zintuigen blijven bijna gans het ziekteproces intact dus is dit de manier om ook zwaar dementerenden te stimuleren.

Zoals reeds eerder verteld werken wij heel veel met aroma therapie ( etherische olie).

Deze geuren ( lavendel, pompelmoes, marjolein, tea tree, citrus,munt,....) worden verstuift in de leef - en slaapvertrekken door middel van een aroma steamer.

Geur is in staat om op de gemoedstoestand in te spelen. Onrustige en angstige bewoners reageren erg positief op kalmerende geuren.

Ook het kiezen van de juiste geluiden werkt positief. Natuurgeluiden ( fluitende vogeltjes, ruisen van de zee,...) werken zeer rustgevend en prikkelen het gehoor en de hersenen op een aangename manier.

Ik houd regelmatig een relaxatienamiddag op de afdeling waarbij ik tracht alle zintuigen tegelijkertijd te prikkelen.

Ik zorg ervoor dat iedereen dan in een makkelijke zetel zit, de gordijnen gaan dicht en het harde TL licht gaat uit.

Onze gekleurde spots zorgen voor een aangepaste sfeer waarbij gekleurde cirkels op plafond en muren verschijnen.

De natuurgeluiden op de achtergrond benadrukken de ontspannen sfeer.

Een heerlijk warm voetbadje (met aroma en bubbels) maakt de relaxatie compleet. Onze mensen zie je als het ware ontspannen en genieten. Hun hersenen krijgen de broodnodige rust !

Het is uiteraard van groot belang dat de begeleider zelf ontspannen is...want zoals eerder gezegd...pikken dementerenden gevoelens op en spiegelen deze!

Het merendeel onder hen heeft ook nog een klein voelkussentje in de hand of een voelschort op schoot liggen.

En als kers op de taart zorg ik nog voor een heerlijk chocolaatje, borreltje of een andere smaakmaker.

Met een zintuiglijke activiteit kan je heel wat dementerenden bereiken!

Ook bedlegerige bewoners worden betrokken bij deze activiteit, in plaats van een voetbad krijgen zij dan een uitgebreide hand – en gelaatmassage.

Isolement

Ook al nemen de problemen bij een persoon met dementie steeds meer toe toch is het belangrijk dat deze mensen contact blijven behouden met de buitenwereld.

Uit schroom of ongemak wordt vaak besloten een dementerende thuis te laten.

Nochtans is het “ onder de mensen” komen erg zinvol en werkt het vaak therapeutisch.

Bejaarden en specifiek dementerende bejaarden raken snel geïsoleerd en bijgevolg depressief en apathisch.

Mogen deel uit maken van een groter geheel schept levensvreugde en perspectief.

Daarom vind ik het erg belangrijk om éénmaal per maand met onze bewoners op stap te gaan.

En je hoeft het soms echt niet ver te zoeken...een bezoek aan de markt, een keertje naar de supermarkt gaan, een pannenkoek gaan eten,...

Maar ook een bioscoop bezoek spreekt onze bewoners heel erg aan.

De kunst is om een uitstap te organiseren die dicht aansluit bij hun (vroegere) interesses.

Aanstaande donderdag trekken we met een zestal bewoners naar het speelgoed museum in Mechelen.

Om hen voor te bereiden op deze dag werk ik sinds vorige week rond het thema (oud) speelgoed.

We houden  babbeluurtjes aan de hand van prentenboeken vol (oud) speelgoed.

Onze bewoners vertellen enthousiast waar zij vroeger mee speelden en ik zie de schittering in hun ogen ontstaan.

Prenten van oud speelgoed worden opgehangen in de living en de gang ( visueel maken).

We spelen “oude” spelletjes zoals ganzenbord, mens- erger- je- niet, sjoelbakken,...

Ik breng oud speelgoed mee zoals een pop, een tol, een springtouw, een poppenhuis,...( sommige spullen kan je ook uitlenen in gespecialiseerde organisaties).

Op die manier kan je een dementerende goed voorbereiden op wat komen gaat.

En ik ben er zeker van dat ze het museum bezoek geweldig gaan vinden!

Herinneringskoffers

Dementerenden genieten enorm van het ophalen van “oude” herinneringen.

En dat werkt veel beter als dit visueel gepresenteerd wordt!

Daarom heb ik een aantal herinneringskoffers gemaakt.

De koffers zijn per thema samengesteld...keuken, werkkoffer, kermis,...

In mijn keukenkoffer bijvoorbeeld zitten allerhande (oude) attributen zoals een oude koffiemolen, een een weck pot, een handmixer, een bloemetjestafelkleed, oude verpakkingen van voedingswaren, een pak koffiebonen, een oud koekboek,...

Aan de hand van deze voorwerpen halen we herinneringen aan vroeger op.

Onze bewoners vertellen honderduit hoe het er vroeger bij hen in de keuken aan toe ging...

En tijdens dit herinnerings uur zetten we op oude traditionele manier koffie.

De koffiebonen worden gemalen met de koffiemolen en we schenken de koffie op met een koffiefilter en water.

De heerlijkste geuren verspreiden zich en onze bewoners genieten van ieder moment.

Want geuren roepen ook heel wat mooie herinneringen op!

Deze koffers zijn makkelijk zelf samen te stellen...ik loop regelmatig eens langs bij de kringloopwinkel waar je oude (retro) spulletjes voor een schappelijke prijs kan kopen.

Het is een geweldige activiteit om met dementerenden te doen!

Iedere week komt er een andere koffer in the picture. Ik tracht ook bepaalde thema's te implementeren in de juiste tijd.

In Antwerpen begint dit weekend de grote kermis en dus komt deze week de kermis koffer boven.

In die koffer zit een groot prentenboek over de kermis, bloemsuiker, een kleine houten hengel, plastieken eendjes, lotjes,...

En dan trachten we onze mensen even terug te katapulteren naar hun jeugdjaren...terwijl we lekkere smoutebollen bakken ; )

Omgaan met moeilijk gedrag

Dementerenden zijn onderhevig aan schommelende emoties.

Gevoelens van onmacht, paniek, beschuldigingen en wantrouwen zijn een bekend fenomeen.

Mensen met dementie hebben weinig nodig om danig overstuur te raken.

Dit heeft uiteraard te maken met het gegeven dat zij de dagelijkse realiteit niet meer kunnen plaatsen en kaderen.

Naast agressie en paniekaanvallen zien we ook regelmatig decorumverlies optreden. Mannen of vrouwen die zich in gezelschap beginnen uit te kleden, naakt door de gang lopen,...

Zij beseffen niet meer dat er “sociale afspraken” zijn rond fatsoen en beleefdheid.

Het heeft dan ook totaal geen zin om boos te worden of te preken dat dit niet kan.

Probeer hen af te leiden en weg te brengen naar hun kamer zonder afbreuk te doen aan hun eigenwaarde.

Wanneer dit “uitkleed” gedrag regelmatig voorkomt kan je ook overwegen om aangepaste kledij te kopen voor de dementerende.

Zo bestaan er tal van kledingstukken met een ritssluiting op de rug waaraan een klein slotje vastgemaakt is. Op die manier voorkom je dat de persoon zich te pas en te onpas uitkleedt.

Maar het moeilijkst zijn vaak de grove beschuldigingen die een dementerende je naar het hoofd slingert. Heel wat dementerenden zijn vaak spulletjes kwijt die ze ergens hebben gelegd en zelf niet meer weten waar ....en jij wordt beticht van diefstal.

Weet dat zij dit niet uit kwade wil doen. Op dat moment stort hun wereld in want die portemonnee, handtas of horloge zijn op dat moment erg belangrijk voor hen.

Je kan hen niet rationeel overtuigen van hun ongelijk want dat maakt hen meestal nog argwanender en bozer.

Probeer op zulke momenten het onderliggende gevoel te begrijpen en het voor hen onder woorden te brengen.

Vaak hebben ze de portemonnee nodig omdat ze denken dat ze iets moeten betalen of hun handtas omdat daar een zakdoek inzit of willen ze gewoon weten hoe laat het is.

Als je erin slaagt hen af te leiden door in te gaan op datgene wat ze nodig hebben is de strijd meestal gestreden. Een zakdoekje aanbieden of hen zeggen hoe laat het is lost al heel wat op.

En degene die blijven vastzitten in hun boosheid zijn vaak af te leiden door samen een wandelingetje te maken of samen een tas koffie te drinken en te praten over koetjes en kalfjes.

En vooraleer ze het zelf beseffen...zijn ze het verdwenen materiaal reeds vergeten.

Voeding bij dementerenden

Dementerenden ( dolers) verbruiken vaak heel veel energie doordat zij een ganse dag in beweging zijn.

Vaak zien we dat zij vooral ' s avonds erg onrustig worden...dit heeft veelal te maken met een hongergevoel.

Hen voor het slapen gaan een tas warme melk met een koek aanbieden zorgt meestal voor een goede nachtrust.

Het is sowieso een moeilijk gegeven om een dementerende zijn energiepeil op punt te houden.

Dit komt omdat de smaak waarneming verandert. Voor velen smaakt ”normale” voeding flets , extra zoet of zout beleg spreekt meer aan!

Bij de ziekte van alzheimer is de reuk ook vaak verstoord waardoor eten minder aantrekkelijk wordt.

Om deze mensen toch te stimuleren is het belangrijk dat de “eet situatie” eerst en vooral ontspannen en rustig verloopt.

Een huiselijke sfeer met een ouderwetse koffiepot en een bloemetjes tafelkleed stimuleren tot eten en drinken.

Naast deze “hulpmiddelen “ is het ook belangrijk dat het voedsel aangenaam gepresenteerd wordt.

Heel wat bewoners met slikproblemen krijgen vaak één of andere gemixte brij voorgeschoteld waar de aparte ingrediënten niet meer te onderscheiden zijn.

Het spreekwoord “ het oog wil ook wat” is hier zeker op zijn plaats.

Zien eten doet ook eten!

Dementerenden hebben deze externe prikkels nodig! Stel je maar eens voor....je bent dement en zit aan tafel met zes andere dementerende bewoners. Er wordt geen woord gezegd en niemand doet een hap. Niet zo verwonderlijk dat de ganse tafel niets eet!

Sinds enkele weken ben ik met een experiment begonnen. Iedere maaltijd zit ik mee aan tafel met een groepje “moeilijke eters”. Ik eet hetzelfde als zij

' s ochtends boterhammen met koffie en ' s middags warm eten met water en limonade.

Tijdens de maaltijd vertel ik allerlei alledaagse dingen en ondertussen eet ik.

Ik merk dat door mijn lijfelijke aanwezigheid het merendeel van de bewoners mijn gedrag kopieert en aanzienlijk beter eet!

Om hier objectief over te kunnen oordelen heb ik een curve bijgehouden.

Hieruit blijkt na 4 weken dat 85% van onze moeilijke eters 75% meer eet en drinkt als voorheen.

In heel wat voorzieningen is het de regel dat personeel niet mag mee eten ( om zogenaamd misbruik tegen te gaan).

Vandaag ben ik met mijn bevinden gaan aankloppen bij onze directie...en gelukkig staan zij open voor deze mentaliteitsverandering.

Volgende week staat er op de directie vergadering het puntje...kopieergedrag bij dementerenden in verschillende situaties ; )

En daar wordt een mens zo gelukkig van !

Kwetsbaarheid

Werken met mensen maakt van jezelf een zeer kwetsbaar iemand...dat is een belangrijke levensles die ik zelf dagelijks ondervindt.

Éen van mijn bewoonsters , ons Marie, is 93 jaar en palliatief.

Ze weigert alle vormen van eten en drinken...hoezeer je ook probeert haar te motiveren om een slokje of een hapje te doen...ze kan niet meer...ze is op.

En...ik gooi mezelf iedere dag opnieuw...dat is mijn manier om met mijn mensen om te gaan...ik kan niet anders dan alles geven.

Vaak hoor ik mijn naasten ( die het goed met me voorhebben) zeggen dat ik afstand moet bewaren...dat ik mezelf zo niet mag verliezen in mijn werk...

Das uiteraard gemakkelijk gezegd. Ik geloof er heilig in dat een existentiële relatie aangaan met je bewoners de enige en juiste manier is.

Wat is er mooier en echter dan een warme menselijke relatie... ik ga om met hen zoals ik zelf hoop dat ze later ( als ik hulp nodig heb) met mij zullen omgaan.

En je loopt een heel eind mee op hun laatste levenspad en dan is het erg moeilijk om afscheid te nemen. Want ieder afscheid van een mens waar je oprecht van houdt raakt je in het diepst van je ziel.

En naast de pijn die je voelt voel je ook heel veel warmte en dankbaarheid zo ook deze namiddag...

Ik zat op het bed van ons Marie...en we streelden elkaars hand en glimlachte liefdevol naar elkaar.

En hoe dement ons marie ook is...ze wist perfect wie ik was.

Op een bepaald moment greep ze mijn hand en fluisterde me toe : “zusterke...mijn allerliefste zusterke, ik hou van u “ terwijl de tranen over haar wangen stroomden.

Ik vroeg haar wat ik nog voor haar kon doen. En met ogen vol warmte en vuur antwoordde ze mij “ mij graag zien”.

Ik moet jullie waarschijnlijk niet vertellen wat dit bij me teweegbracht.

De tranen stroomden over mijn wangen, we knuffelden elkaar en dat moment was zo warm, zo liefdevol, zo puur...zo mens tot mens.

En mijn Marie is een ongelooflijke madam...zij was degene die mij troostte ...ze zei me dat ik niet verdrietig moest zijn omdat ze naar de hemel ging.

Ze leek ernaar uit te kijken om haar moeder, vader en man terug te zien.

Ze was in het reine met wat weldra te gebeuren staat.

En hoe pijnlijk het nieuws ook zal zijn, ik probeer me vast te houden aan het feit dat ik en marie ondanks een leeftijdsverschil van 50 jaar zielsverwanten waren en zijn!

Zelfzorg

Ik merk dat heel wat familieleden van een dementerende zich schuldig voelen wanneer ze niet anders kunnen dan hun familielid plaatsen in een rusthuis.

Ze vinden van zichzelf dat ze “gefaald” hebben.

En om deze schuldgevoelens te compenseren vinden zij dat ze dagelijks op bezoek moeten komen.

Voor sommige is dit dagelijks bezoek een heuse lijdensweg. Ze zien dat hun dementerend familielid soms “slechte” dagen heeft. Momenten dat zij heel verward en “agressief” zijn. Dit weegt op een mens!

Daarom zeg ik ook vaak tegen deze bezoekers dat zij vooral eerst goed voor zichzelf moeten zorgen!

Het is belangrijk dat “mantelzorgers” sociale contacten blijven onderhouden. Want vaak zie je dat deze mensen in een sociaal isolement terechtkomen...zij offeren alles op voor hun dementerende man of vrouw.

Zij geven de hobbyclub op, doen geen uitstapjes meer, spreken niet meer af met vrienden,.. kortom ze nemen geen tijd meer voor zichzelf.

Toch is het erg belangrijk om “ adempauzes” voor zichzelf in te lassen!

Het is een cliché vanjewelste maar zo waar “ je kan pas goed zorgen voor een ander als je ook goed voor jezelf zorgt”!

Iedere mens heeft tijd voor zichzelf nodig....door jezelf op te offeren bereik je vaak het tegendeel van je opzet.

Je wil goed zorgen voor de andere...maar je sleept een loodzware rugzak voort...vol zorgen en verdriet.

Als het leven louter zorgen is, wordt het een last.

Deze zorgen breng je ook mee naar het rusthuis...en zoals eerder gezegd zij onze bewoners heel gevoelig aan stemming en sfeer! Zij voelen deze stemming aan en nemen deze over ( spiegel neuronen).

Je doet hen veel meer plezier door zelf leuke dingen te ondernemen, door tijd voor jezelf te voorzien,....kortom door positieve energie elders te tanken.

Hierdoor houd je je eigen energieniveau en stemming op peil!

En niet alleen jij zal daar profijt uithalen ...maar ook diegene waarvoor gezorgd moet worden!

Gevoelens zijn “besmettelijk”. Als jij je goed in je vel voelt zal dat ook doorstralen op uw naaste!

Agnosie en apraxie

Heel wat personen met dementie slagen er na verloop van tijd niet meer in om eenvoudige handelingen uit te voeren.

Schoenen aantrekken, een aardappel schillen, haar kammen,...dit fenomeen heet met dure woorden apraxie.

Apraxie ontstaat omdat de hersenen niet meer in staat zijn om de juiste schema's aan te sturen.

Onze hersenen gebruiken schema's voor het uitvoeren van handelingen. Zo zijn er schema's in de hersenen voor eten, lopen, aankleden,...

Dankzij die schema's weten wij wat we moeten doen en in welke volgorde.

Omdat de hersenen van een dementerende beschadigd zijn worden de juiste prikkels niet meer doorgegeven aan het lichaam en weten deze mensen niet meer hoe zij een beweging of handeling moeten stellen.

Naast het probleem van apraxie ontstaat er ook agnosie. Het niet meer herkennen en de betekenis niet meer weten van dagelijkse gebruiksvoorwerpen.

Zo zal iemand met dementie bijvoorbeeld zijn tandenborstel gaan gebruiken als kam of hij zal zich proberen te scheren met zijn washandje.

Hier bestaat het gevaar dat wij gaan overnemen. Wij gaan er nogal snel van uit dat de dementerende het allemaal niet meer weet en kan en afhankelijk is geworden van zijn naasten.

Toch is het zinvol om een dementerende zoveel mogelijk zelf te laten doen ( eigenwaarde). Met een goede ondersteuning kan hij nog heel wat semi- zelfstandig.

Voordoen werkt ontzettend goed. Zo krijgen zij een visueel schema te zien en gaan kopiëren. Laat zien waartoe een kam, tandenborstel,...dient.

Ik werk ook heel vaak met pictogrammen of foto's ( visueel schema ondersteunen).

Zo kan je aan de hand van foto's of pictogrammen de handeling tanden poetsen op de spiegel kleven in de juiste volgorde.

Een geweldig hulpmiddel is ook om de juiste naam / afbeelding op een voorwerp te kleven. Kleef bijvoorbeeld een snor op een scheerapparaat of een koe op een melkkannetje,...

Ik leg de mensen hun kleding ook steeds in volgorde op het bed. Zo hoeven zij gewoon het bovenste eerst te nemen en aan te doen.

Deze eenvoudige trucjes werken erg goed en op die manier kan een dementerende nog heel wat zelf wat uiteraard ten goede komt aan zijn zelfredzaamheid en zijn eigenwaarde.

Niveaus van functioneren

Dat dementie een hersenziekte is weten we allemaal.

Maar het zit dat dan precies met die niveaus van functioneren?

Er zijn vier niveaus van functioneren in onze hersenen.

Het hoogste niveau ( 4) is ons volledig bewustzijn. Verschillende hersenfuncties werken hier samen zodat we verantwoordelijkheid kunnen opnemen, gepast kunnen reageren op anderen en ons aanpassen aan onze omgeving,...m.a.w. “ons sociaal geweten” wordt hier aangestuurd.

Een niveau lager ( drie )is ons emotioneel bewustzijn. Op dit niveau gaan we bewust reageren op onze omgeving.

Afhankelijk van welke omgevingsprikkels binnenkomen gaan we gepast of ongepast reageren.

Op niveau 2 bevinden zich onze basale emoties ( bang, blij, boos, verdrietig).

We gaan met deze primaire gevoelens reageren op situaties.

Iemand die op dit niveau functioneert kan bijvoorbeeld erg boos of bang reageren als hij de situatie niet begrijpt.

Het laagste niveau ( 1) is de zintuiglijke waarneming ( voelen, horen, ruiken,...) kortom waarnemen met onze zintuigen.

Na een dementieproces van ongeveer 7 jaar bevindt men zich voornamelijk op niveau 2.

Het sociaal geweten is weg. Dat is ook de reden waarom dementerenden handelingsonbekwaam worden verklaard. Zij kunnen niet meer verantwoordelijk gesteld worden voor hun daden omdat het bewustzijn verdwenen is.

De meeste dementerenden bevinden zich dus op niveau 2 doch wanneer er weinig positieve prikkels vanuit de omgeving komen krijgen zij stress en zien we dat zij op een lager niveau gaan functioneren ( niveau 1).

Goed om weten is dat personen die zich op dit niveau bevinden ook op dit niveau gestimuleerd dienen te worden.

Hier zijn de voelschorten en andere voelmateriaal een prima methodiek om deze mensen positieve prikkels aan te bieden!

Wanneer dementerenden op het laagste niveau ( 1) geen gepast aanbod (meer) krijgen belanden zij in apathie wat vaak een onomkeerbaar proces is!

Het is dus van zeer groot belang dat een persoon met dementie de juiste positieve prikkels krijgt aangeboden. Want door de juiste bejegening , een duidelijke structuur en positieve activiteiten kan je er in slagen om een dementerende opnieuw naar een hoger niveau van functioneren te tillen.

Het belang van activiteiten voor dementerenden

Het ziektebeeld dementie kan positief beïnvloedt worden door activiteiten te doen!

Een goede activiteit ( juiste prikkels en juiste sfeer) biedt sociale contacten, tijdsbesteding en variatie in het leven van een dementerende.

Al deze elementen zorgen voor een gestructureerd dagverloop en biedt veiligheid.

Dementerenden die dit niet aangeboden krijgen, hebben zonder het zelf te beseffen veel meer negatieve stress.

Deze stress veroorzaakt buikpijn, rugpijn, nekpijn, spierpijn,.. samengaand met een gevoel van onmacht en onveiligheid...kortom het verergert het ziekteproces!

En dat heb ik vandaag ( na een vakantie periode van 12 dagen) aan den lijve mogen ondervinden.

Mijn bewoners kregen tijdens deze periode weinig tot geen activiteiten aangeboden ( want de animator was er niet...is dan het excuus).

Vanochtend merkte ik onmiddellijk op dat het merendeel van mijn bewoners gedegenereerd was tot een lager functionerend niveau.

Dit fenomeen is op zich niet zo verwonderlijk als je weet dat een dementerende pas goed functioneert wanneer er duidelijkheid en voorspelbaarheid aanwezig is.

Heel wat bewoners vertoonden “gedragsproblemen” die zij voordien niet hadden...wat terug te koppelen is tot “aandacht vragend” gedrag.

Activiteiten bieden eerst en vooral al een “zinvolle” bezigheid, mensen hebben iets te doen, voelen ze geapprecieerd, mogen ergens bij horen,...wat hun gevoel van eigenwaarde en hun zelfvertrouwen doet toenemen.

In heel wat verzorgingstehuizen ligt de nadruk nog steeds te veel op “ het toedienen van zorg” terwijl welzijnszorg de bovenhand moet krijgen!

Welzijnszorg betekent zoveel als, tegemoet komen aan de noden en behoeften van iedere individuele mens.

Chronisch zieken zoals dementerenden moeten niet alleen maar in leven gehouden worden....ze moeten ook een goed leven kunnen leiden!

En een goed leven is...een mens onder mensen mogen zijn, voor vol worden aanzien, samen lachen, samen plezier maken, vaste sociale contacten hebben, inspanning – ontspanning,...

Waarbij de inhoud van de activiteit van minder belang is! Het gaat niet over WAT je doet maar wel HOE je het doet!

Als begeleider van activiteiten is het van belang dat je kan uitstralen “ hier gebeurt iets leuks”, hier ben je welkom!

Mensen met dementie zijn enorm gevoelig aan sfeer, dit komt omdat sfeer “ een aanvoelen” is...en onze mensen kunnen bij wijze van spreken alleen nog maar “aanvoelen”. Zij maken geen enkele rationele overweging meer en leven dus vanuit hun buikgevoel!

Ik ben sinds vanochtend opnieuw heel druk in de weer om zo snel mogelijk het “oude vertrouwde” opnieuw te installeren en onze mensen hun broodnodige structuur en veiligheid aan te bieden.

En...gelukkig...zijn onze bewoners op dat vlak zeer soepel.

Het aloude patroon kan snel terug geïnstalleerd worden... en dus zongen en dansten we ...we maakten een leuke lente wandeling ....en alle gezichten klaarden terug op!

Lang leve ...de vertrouwde routine van elke dag...en daar een belangrijke schakel in mogen zijn ...schenkt een mens zoveel voldoening!

Dementerenden kunnen nog keuzes maken

Ik zie het regelmatig gebeuren...dat begeleiders keuzes maken in plaats van hun bewoners, spijtig!

En dit heeft deels met tijdsdruk te maken...want een dementerende zelf een keuze laten maken kost tijd.

Vaak staat men er niet bij stil dat de manier waarop men keuzemogelijkheden aanbiedt een groot verschil kunnen maken.

Zo zag ik onlangs een zorgkundige aan een dementerende vragen wat hij op de boterham wilde...choco, confituur, kaas, salami of hesp.

Geen wonder dat de dementerende het antwoord schuldig moest blijven ....veel te veel keuzes met als gevolg dat de zorgkundige dan maar in zijn plaats besliste dat het choco werd.

En dan is ze naderhand nog verwonderd dat de man de boterham weigert op te eten.

En zo zijn er dagelijks tal van voorbeelden....waarop de dementerende een zogenaamde keuze krijgt maar uiteindelijk nooit zelf kiest!

Niet verwonderlijk dat onze mensen steeds passiever, apathischer en afhankelijker worden.

Toch weet ik uit eigen ervaring dat een dementerende wel degelijk eigen keuzes kan maken...mits de juiste ondersteuning.

Om te beginnen moet je er voor zorgen dat je de keuzemogelijkheden beperkt en visueel maakt.

Het heeft totaal geen zin om iemand uit vijf verschillende opties te laten kiezen, het enige dat je daarmee bereikt is chaos in het hoofd van een dementerende met als gevolg dat hij tilt slaat en niets meer kan uitbrengen.

Ondersteun datgene wat je vraagt visueel... laat hem bijvoorbeeld twee soorten beleg zien, bijvoorbeeld kaas en choco...wedden dat hij nu wel kan kiezen!

En dit principe geldt in veel situaties...drinken, eten, kledingkeuze, activiteiten,...

Wij staan er niet genoeg bij stil maar het brein van onze mensen werkt nog maar op één tiende vergeleken met ons brein...toch verwachten wij dat zij hetzelfde denken en op dezelfde manier keuzes maken dan wij...niet dus!

En dus als het te lang duurt vooraleer zij hun keuze maken worden wij zenuwachtig en nemen over.

Een zeer spijtige zaak...want eigen keuzes mogen en kunnen maken geeft mensen eigenwaarde en het gevoel dat zij een uniek persoon zijn die het eigen leven mogen leven!

En misschien duurt een keuze maken bij een dementerende over het algemeen iets langer...maar het uiteindelijke resultaat ervan is met geen geld te betalen!

Samen met een dementerende een voelschort maken

Ik krijg steeds vaker de vraag of bewoners kunnen meehelpen met het naaien van een voelschort.

Natuurlijk! Je kan mensen die nog beschikken over fijne motoriek betrekken in het creëren van een voelschort.

Zij kunnen “makkelijke” voorwerpen zoals knopen of ritsen op de schort naaien.

Het gaat hem niet over de perfectie van het naaien, wel over creativiteit en plezier beleven aan iets maken.

Zo kan de begeleider uit stof een voorwerp knippen, de bewoner kan dit lapje stof vastnaaien aan de schort.

Maar je kan hen ook betrekken bij de voorbereidingen...laat hen zakjes chips uitwassen en drogen. Deze zakjes worden later omgetoverd tot kraakdoekjes.

wanneer je de (chips) zakjes met stof omwikkeld krijg je hetzelfde effect alleen stukken goedkoper.

Heel wat van mijn bewoners die niet meer in staat zijn tot het zelf naaien krijgen een andere even belangrijke taak.

Ik laat hen knopen, stofjes en popjes uitzoeken die zij mooi vinden. Zij beslissen mee wat we op de schort of het deken naaien...en dat vinden ze geweldig.

Op die manier ervaren zij dat ook zij meegewerkt hebben aan het project.

Op namiddagen dat we werken aan onze voelschorten wordt heel de ruimte omgetoverd tot een groot atelier.

Onze mensen vinden dat geweldig...om te frullen en te prutsen aan alle voorwerpen,...uit te kiezen wat we gaan gebruiken...

Het concept van het voelmateriaal omvat veel meer dan het uiteindelijk resultaat en doel.

Het ontstaan ervan is een zintuiglijke beleving op zichzelf.

Want alvorens de voorwerpen op de schorten komen zijn ze al heel wat handen gepasseerd die uitgebreid gevoeld en betast hebben ; )

Daarnaast zijn er heel wat eenvoudige hulpmiddelen die de handenarbeid verlichten.

Ik maak gebruik van easy needle naalden ( met een wasknijper systeem) zo kunnen bewoners die nog over voldoende fijne motoriek beschikken zelfstandig garen in de naald krijgen.

Je zal denken...wat betekent dat nu...wel veel meer dan je denkt!

Wanneer mensen zelfstandig hun taak kunnen uitoefenen voelen zij zich onafhankelijk en groeit hun zelfvertrouwen!

En zo schuilt er achter ons project “ voelschorten maken” meer dan één doel!

Depressieve gevoelens bij dementerenden

Men ziet vaak “ één of andere vorm van depressie” verschijnen in het leven van een persoon met dementie.

Deze depressieve gevoelens kunnen tal van oorzaken hebben...en vaak zijn de symptomen van depressie te herleiden tot gevoelens van eenzaamheid, een afname van het gevoel van eigenwaarde of niets “zinvol “ te doen hebben.

Heel wat bejaarden ( ook niet dementerenden) krijgen het etiket “ depressief” opgekleefd terwijl er een totaal andere oorzaak aan de grond ligt!

Bejaarden zitten in de laatste levensfase, en velen onder hen beseffen dit op de één of andere manier maar al te goed!

Ze kampen met zijn allen aan een gevoel van non – productiviteit ( en dus niet meer belangrijk voor de samenleving), ze voelen zich afgeschreven en afgedaan...

Dit fenomeen is eigen aan onze westerse samenleving. In andere culturen worden bejaarden gezien als “wijzen”...als degene die al heel wat watertjes hebben door zwommen en daardoor ook hun nut hebben bewezen.

Deze andere culturen hebben heel veel respect voor ouderen en zij bekijken hun cognitieve afname heel anders dan wij.

In onze cultuur en samenleving moet een persoon vooral een constructieve bijdrage kunnen leveren vooraleer we hem of haar als vol aanzien.

Onze mensen voelen maar al te goed dat zij aan deze “voorwaarde “ niet meer kunnen voldoen ...met alle zelfdestructieve gevolgen van dien.

België , betekent niets op wereldvlak doch scoren wij nummer één in het gebruik van anti – depressiva!

En als zovele actieve landgenoten reeds kampen met gevoelens van falen en ontoereikendheid...hoe denk je dan dat een persoon met dementie zich voelt?

Toch is het niet zo moeilijk om een persoon met dementie als “ vol” te aanzien.

Het aanbieden van “zinvolle” activiteiten zoals eenvoudige klusjes ( in de tuin werken, huishoudelijke taken, helpen koken, ...) bieden een enorm verschil.

Door hen te blijven betrekken in het dagelijks leven...hen te laten deel uitmaken van onze samenleving ...zal het gevoel van een “ nietsnut” te zijn serieus doen afnemen.

Er zijn heel wat taken die een dementerende perfect kan uitvoeren mits een creatieve aanpassing!

Zo heb ik een dame op de afdeling die nog perfect de vaat kan sorteren ...mits enige visuele ondersteuning. Door pictogrammen op de afwasbakken te kleven kan zij alleen haar taak uitoefenen. Of een heer die het onkruid in onze tuin zelfstandig kan uittrekken door de opdracht visueel te maken met foto's.

Sommige bewoners plooien een hele wasmand kledij zelfstandig op door de verschillende stappen te visualiseren...

Het inzetten van dementerenden in ons dagelijks leven is niet zo moeilijk...zij hebben vooral nood aan visualisatie en duidelijkheid.

Deze methodiek zorgt ervoor dat personen met dementie zichzelf als belangrijk en waardevol blijven zien....zonder hen loopt het huishouden mis!

En wanneer je erin slaagt dit gevoel over te brengen aan een dementerende heb je meer gedaan dan 10 psychologen tegelijkertijd!

Wegloop gedrag bij dementerenden

Je hoort het wel af en toe eens op het nieuws of je ziet affiches met vermiste bejaarden hier en daar ophangen.

Het merendeel van deze vermiste bejaarden zijn personen met één of andere vorm van dementie.

Zij gaan de deur uit voor een wandelingetje of een boodschap en vinden de weg naar huis niet ( meer) terug.

Ze dwalen rond, vaak steeds verder weg van huis.

Het is uiterst belangrijk om een dementerende zo snel mogelijk terug te vinden. Vaak zijn zij niet gekleed op de weersomstandigheden waardoor ze snel onderkoeld raken. Daarnaast kunnen velen geen gevaar meer inschatten en lopen drukke wegen over of vallen en liggen ergens in een berm.

Voorkomen is dus beter dan genezen...

In Duitsland en Groot-Brittannië hebben ze daar een zeer goed alternatief op gevonden.

Aan de uitgang van heel wat woonzorgcentra hebben zij “ nep” bushokjes geplaatst. Men heeft uit ervaring geleerd dat de meeste dementerenden die “ weglopen” zich naar het dichtstbijzijnde bushokje begeven.

Op zich een vrij goedkoop alternatief...dat veel succes heeft.

In Joostens hebben wij geen nep bushokjes ...wel een hele veiligheidsprocedure.

Alle afdelingen en deuren zijn voorzien van een cijfer code om buiten te geraken.

Onze mensen moeten dus al heel wat deuren passeren vooraleer ze echt buiten raken.

Wanneer we met onze bewoners op stap gaan moeten we iedere keer een recente foto maken met een digitale camera van onze deelnemers.

Deze camera gaat ook mee tijdens de uitstap zodat we indien nodig onmiddellijk aan de hulpdiensten een recente foto kunnen tonen.

Dit is uiteraard een belangrijk hulpmiddel want wanneer de stress hoog is en men vraagt wat voor kleding iemand aan heeft wordt het vaak moeilijk antwoorden.

Daarnaast hebben al onze bewoners die meegaan buiten de voorziening een armbandje aan met hun naam, verblijfplaats en contact nummer op.

Gelukkig heb ik het zelf nog nooit meegemaakt!

Degene die meestal “vermist” raken zijn dementerenden die zich in de eerste of tweede fase bevinden ( en die wonen meestal nog thuis). Het buiten ronddolen heeft te maken met hun afnemende oriëntatie en verwardheid.

Er zijn heel wat veiligheidssystemen op de markt om deze mensen te beschermen. Zo kan je een “alarm” op de voordeur laten plaatsen...vanaf het moment dat de dementerende de deur uitgaat stuurt het alarm een signaal naar een GSM.

Ook een armband met een chip in kan een oplossing zijn om een “verdwaalde” dementerende zeer snel op te sporen.

En wanneer het toch misloopt...aarzel niet...maar verwittig onmiddellijk de hulpdiensten. Een recente foto is een geweldig hulpmiddel voor hen!

Praten over vroeger

Zoals eerder gezegd werkt het korte termijn geheugen bij personen met dementie niet meer. Het heeft dus ook geen zin om te praten over vorige week of gisteren. Al die informatie wordt niet meer opgeslagen in hun brein.

Maar praten over vroeger ( hun kinderjaren, hun schooljaren, hun dorp, hun jeugdidolen,...) gaat nog erg goed en dementerenden vinden dit ook erg fijn!

En wat ze ook heel erg leuk vinden is om deze herinneringen vast te leggen in een plakboek.

Want zoals eerder gezegd werkt hun geheugen vooral visueel.

Plaatjes, prenten en foto's roepen in de hersenen herinneringen op.

Het is misschien wel een leuk idee om voor je dementerend familielid een boek te maken met oude foto's van zichzelf,zijn werk, hobby's, zijn jeugdidolen ( sporters, acteurs, zangers,...).

Bij de foto's kan je dan ook de “herinnering” schrijven of de naam van degene op de foto. Op deze manier maak je een soort van herinneringsboek.

Je zal daar niet alleen de dementerende heel erg blij mee maken maar ook zijn ganse omgeving.

Ik merk dat veel bezoekers de afnemende vorm van communicatie als erg moeilijk ervaren.

Heel wat mensen weten vaak niet wat te zeggen tegen een dementerende en hijzelf zal het gesprek niet kunnen onderhouden.

Door samen in het boek te bladeren zijn er langere gesprekken mogelijk.

Maar ook voor de begeleiders van onze mensen is zo een boek een geweldig hulpmiddel. Voor ons is het soms erg moeilijk om details uit iemand zijn verleden te achterhalen!

Heel wat van onze bewoners hebben ook een heleboel foto's aan hun muur hangen...van hun kinderen,(achter) kleinkinderen, dieren,...

Ook dit is voor hen fijn...de nabijheid van familie en dierbare herinneringen.

Een tip : hang naast een foto kader ook een briefje met enkele woorden op...een naam, een plaats,...Op die manier kunnen wij hen “helpen” memoriseren!

Vaak komen dementerenden pas in een rusthuis als het thuis echt niet meer gaat. Deze mensen zitten dan al in een gevorderd stadium van dementie en kunnen ons de voor hen belangrijke herinneringen , namen, ...niet meer geven.

Het herinneringsboek of muur foto's kunnen er dan voor zorgen dat we de dementerende beter leren kennen en op zijn interesses kunnen inspelen.

Maar het gaat soms ook verder...door kennis te hebben over iemands verleden kunnen we vaak ook inzicht krijgen in iemands gedrag!

Want dat verleden is van invloed op het leven nu!

Een menswaardig afscheid

Ons Mie heeft enkele dagen geleden het aardse ingeruild voor het hemelse.

Na een moedige strijd, die niet te winnen viel ( na twee hersen infarcten) is het vredig inslapen een “schone dood “ geweest.

Ik troost me met de gedachten dat ons Mie haar laatste dagen in liefde en warmte heeft doorgebracht.

Gans ons team heeft gedaan wat het kon...we hebben urenlang naast haar gezeten, haar handen gestreeld, voor haar gezongen en ervoor gezorgd dat ze haar laatste dagen in heel veel liefde en geborgenheid kon doorbrengen.

Mie was erg bang van wat komen ging...we merkten dit aan kleine gebaren...ze hield ons krampachtig vast tijdens de verzorging.... ze wilde ons letterlijk en figuurlijk niet loslaten...

En dan komt het moment van onafwendbaar afscheid...

Ons Mie was door omstandigheden een “OCMW” cliënt wat wil zeggen dat de “maatschappij” verder zorgt voor een overledene.

Groot was dan ook mijn woede en verdriet toen ik vandaag vernam dat ons Mie gisteren werd gecremeerd en uitgestrooid zonder enige aanwezige!

Want dat is blijkbaar de “procedure” van het ocmw...minderbedeelde mensen ( die geen familieleden) meer hebben worden “in alle stilte” begraven of gecremeerd.

Deze informatie ben ik te weten gekomen nadat ik zelf contact opnam ....omdat het wel erg lang duurde vooraleer we van enige dienst op de hoogte werden gesteld.

Dit gegeven maakt mij ziek en tegelijkertijd heel erg boos...

Welke zichzelf respecterende samenleving gaat nu zo om met zijn meest kwetsbare???

Dit verdient niemand...

Dus besloot ik vandaag om een afscheid plechtigheid te organiseren bij ons op de afdeling.

We hebben een mooie foto van ons mie ingekaderd en omringd met een kaars en rozenblaadjes en met zijn allen haar lievelingsliedje “ de lichtjes van de schelde “ gezongen.

En ....het was een mooie plechtigheid...die ons Mie ten volle geapprecieerd zou hebben....

En lieve Mie...hopelijk hebben wij jou op onze manier waardig naar je verdiende rust geloodst!

De mensen van voorbij
ze blijven met ons leven,
ze zijn met ons verweven
in liefde, in verhalen,
die we zo graag herhalen.

Spiegelneuronen

Heel wat personen met dementie kampen vaak met een snel wisselende gemoedstoestand.

Dit aspect is iets waar heel wat familieleden het erg moeilijk mee hebben...ze betrekken dit vaak op zichzelf.

Ik hoor familieleden vaak zeggen “ ik kan misschien beter niet meer langskomen want ik maak mijn ouder overstuur”.

Toch kan je de gemoedstoestand van onze mensen beïnvloeden en zelfs sturen!

Ik geef een voorbeeld om dit fenomeen te verduidelijken...

Telkens wanneer ik een dementerende begroet doe ik dit met een heel grote lach en zeg ik “ wat ben ik blij je weer te zien”. Het effect hiervan is dat de dementerende onmiddellijk dezelfde gelaatsuitdrukking aanneemt en vanzelf in een goede stemming komt.

Eigenlijk zijn hier de spiegel neuronen in werking. We zien de handeling van een ander en nemen deze over ( spiegel effect).

Ga bij jezelf maar eens na...hoe wij zelf emotioneel worden beïnvloed door iemand te zien huilen of hoe we zelf beginnen te schateren als iemand een “aanstekelijke” lach heeft!

Onze spiegel neuronen vormen een neurologische basis voor menselijk contact.

En de meeste dementerenden leven enkel nog op gevoel dus kan je hun gevoelsleven ook positief beïnvloeden !

De lach is een “taal” die de dementerende tot aan zijn dood begrijpt. Zie maar eens naar personen die zich reeds in een vergevorderd stadium van dementie bevinden...vaak kunnen zij niet meer verbaal communiceren...maar  toch beantwoorden ze een glimlach met een glimlach.

Goed om weten is dat je vaak ook “onbewust” onze mensen negatief beïnvloedt ...wanneer we haastig zijn of zorgen hebben ...zal onze gelaatsuitdrukking eerder gesloten en “nors” overkomen...ook dan nemen dementerenden dit over!

Het is geen verwijt maar misschien moeten we met zijn allen ons meer bewust worden van datgene wat we uitstralen.

Eigenlijk zouden we kunnen stellen dat onze dementerenden ook een spiegel voor ons vormen!

Wanneer zij nors kijken of boos zijn zegt dat misschien wel heel veel over hoe wij ons presenteren aan hen!

Angsten positief beïnvloeden

Sinds enkele weken verblijft Jan, een man van 87 jaar bij ons op de afdeling.

Voorheen woonde Jan in een ander rusthuis maar daar konden ze geen antwoord ( meer) bieden op zijn “agressief” gedag dus werd hij doorverwezen naar Joostens.

Jan is een man die zich op de rand van de tweede fase van dementie bevindt, hij kampt dus vooral met het gevoel van een “bedreigde ik” wat zijn agressie verklaard.

Jan ervaart dagelijks “verlies” van zijn eigen persoon en reageert vanuit angst om de controle te verliezen.

Agressie is dus het onderliggend gevoel van zijn angst!

Van bij het begin hebben we een gezorgd voor een duidelijke dag structuur...we hanteren iedere dag dezelfde tijdstippen van opstaan, eten, activiteiten, rust,...

Daarnaast merkte ik dat Jan nog een erg actieve man is...hij is altijd in de weer geweest...dus proberen we dat levenspatroon verder te zetten.

Ik laat Jan eenvoudige klusjes opknappen zoals de bladeren harken in onze ( afgezette) tuin, de tafel dekken, koffie uitschenken, ...

Jan is vroeger ook turn leraar geweest in de plaatselijke turn kring. En dus doen we dagelijks met een klein groepje onze fit- o-meter.

Jan neemt gretig deel aan dit “sport clubje” en de leraar in hem komt telkens boven. Ik krijg voortdurend te horen dat ik dieper moet buigen, mijn hoofd moet rechthouden.... ; ))) geweldig dat Jan door deze simpele ingrepen zijn persoonlijkheid mag uiten en beleven.

Jan is ook een man van principes...wanneer we gaan eten ...wil hij eerst betalen alvorens de maaltijd te nuttigen.

De eerste dagen dat Jan bij ons was wilde hij niet eten omdat hij geen centen had.

Dus maakte ik maaltijd bonnen ( ik kan hem geen nepgeld geven omdat hij het verschil merkt).

Op de bonnen staat “ goed voor een maaltijd”. ' s Ochtends stoppen we de bonnetjes in zijn portefeuille en sindsdien eet onze Jan met veel smaak zijn eten op.

En van agressie is geen spoor te bekennen. Integendeel...Jan is een lieve en vriendelijke man die graag meedoet en steeds goedgehumeurd is.

Hebben wij dan wonderen verricht....neen helemaal niet!

Wij hebben alleen maar heel belangrijke principes toegepast...hem broodnodige structuur geboden, hem zijn gevoel van eigenwaarde teruggegeven en zijn waarden en normen gerespecteerd.

Het positieve gevolg is dat Jan opnieuw controle heeft over zijn leven ( duidelijkheid) en dit biedt hem veiligheid waardoor hij niet langer angstig hoeft te zijn en ook geen agressie meer vertoont!