De opmars van dementie

De kans dat iemand dementie krijgt is één op vijf. Tegen 2050 zal het aantal dementerenden verdubbelen!

We kunnen dus met recht en rede zeggen dat dementie “de ziekte van de toekomst wordt”.

We kunnen dus maar best met z'n allen voorbereid zijn en hopen dat de zorgsector tegen dan alle registers opentrekt.

Dementie is en blijft op dit moment een “taboe ziekte”. We weten allemaal dat het er is en steeds meer slachtoffers eist toch wordt er niet openlijk gepraat over de ziekte. Het lijkt alsof als we er niet over praten, we er niet mee geconfronteerd worden. Niet dus!

Gelukkig wordt de maatschappelijke bewustwording steeds meer gestimuleerd. Zo is het initiatief van “Music for life” een begin. Dit initiatief wil het taboe dat op dementie rust openbreken en de maatschappelijke visie erop veranderen, een fijne zaak!

Er wordt, als het over dementie gaat, nog vaak in clichés gedacht. Dementerenden zijn gek, eng en zijn nog slechts schaduwen van zichzelf. Dit beeld klopt slechts voor een deel. Het is waar dat dementerenden een andere persoonlijkheid krijgen, bepaalde karaktertrekken worden uitvergroot wat te wijten is aan het wegvallen van hun ratio en gevoel voor geweten.

Zij gedragen zich niet (meer) naar de norm van de samenleving en zij creëren hun eigen spelregels. Dit maakt hen voor veel mensen onberekenbaar en alles wat we niet kunnen controleren maakt ons angstig!

Toch blijven zij één essentiële basisbehoefte met ons delen, namelijk hun nood aan menselijk contact. En daar wringt juist het schoentje, in onze maatschappij worden zij juist uitgesloten omwille van hun onberekenbaar gedrag.

Wat niet gekend is maken we onbemind. Ik raad iedereen die enigszins geïnteresseerd is in dementie aan om het boek “ Verdwaald in het geheugenpaleis” te lezen.

De schrijfster Nathalie Carpentier(uitgeverij Vrijdag) brengt daarin het relaas van tien dementerenden op een realistische en gevoelige manier. Zij laat dementerenden en hun familieleden aan het woord. Hoe ervaren zij het zelf om te leven met dementie, wat zijn hun grote zorgen en angsten...

Het is uiteraard geen boek waar je vrolijk van wordt! Maar het boek helpt wel om een aantal verschrikkelijke clichés de wereld uit te helpen. De persoonlijke verhalen die zij beschrijft bezorgen volgens mij heel wat dementerenden en hun familie een hart onder de riem!

En hopelijk lezen onze beleidsmakers het boek ook ,zodat ook zij beseffen dat het “vijf voor twaalf” is en dat onze samenleving rekening zal moeten houden met een steeds groter wordende groep dementerenden!

Filmnamiddag

 Ik organiseer regelmatig een filmnamiddag bij ons op de afdeling.
Zeker tijdens de herfst- en wintermaanden is dit een leuke activiteit voor onze bewoners.
Met z'n allen lekker knus in de zetel voor de TV met een warm fleece dekentje op schoot , dat zorgt onmiddellijk voor een gezellige sfeer ; )
Ik kies meestal voor een film die Vlaams gesproken wordt want anderstalige films met ondertitels zijn voor hen moeilijk te volgen. 
De favoriete dvd van onze bewoners is een compilatie van de allerbeste sketches van Gaston en Leo.
En dan liggen we me z'n allen dubbel van het lachen, bij sommige lopen zelfs de tranen over de wangen van het gieren, dat is zo plezant om zien!
Vooral de sketch van "Joske Vermeulen " is een enorm schot in de roos.
Het voordeel van deze sketches is dan ook dat ze zich vooral afspelen in de jaren zeventig. Plaatsen en voorwerpen uit die tijd zijn zeer herkenbaar voor onze mensen en het stimuleert hun geheugen, "ah, ja zo een telefoontoestel had ik ook" of " amai, zo een broek heb ik ook nog gedragen"...
Tijdens de filmnamiddag voorzie ik ook een heuse pauze ( net zoals vroeger in de bioscoop).
Dan worden er drankjes geserveerd en popcorn en soms zelfs ijspralines.
Ik merk dat vooral sterk visuele komische films het best werken voor onze mensen.
Zo zijn de sketches met "Mister Bean " ook zeer geliefd. Er wordt weinig of niet in gesproken maar de non- verbale mimiek is zeer sterk aanwezig wat ontzettend goed werkt.
Eigenlijk is dat niet zo raar, komische en non- verbale films zijn "niet bedreigend" voor onze mensen. Ze scheppen een luchtige, aangename sfeer en confronteren hen niet met hun geheugen-en andere problemen.
Ik heb dat zelf moeten leren door ervaring, ook ik heb in het verleden, met de beste bedoeling, anderstalige films met ondertiteling getoond en dan merk je dat heel wat bewoners uitvallen.
 Ze kunnen zich geen anderhalf uur meer concentreren, de ondertitels gaan te snel en ze raken na 5 minuten de "draad" van de film kwijt. Hierdoor worden zij telkens met hun neus op de feiten gedrukt, geconfronteerd met wat ze allemaal niet meer kunnen wat frustratie uitlokt!
Ik weet dat in veel rusthuizen de TV wordt opgezet, in het teken van ontspanning voor de bewoners.
Maar misschien moeten we ons toch meer bewust zijn van wat we opzetten, dit zou heel wat "probleemgedrag" en frustraties kunnen vermijden.
Onze bewoners kunnen geen onderscheid (meer) maken tussen fictie en non- fictie, dit loopt als het ware door elkaar. 
Dus als sommige bewoners op TV tijdens een film of soapserie bijvoorbeeld een ruzie zien denken een aantal onder hen dat dit echt is! Sommige worden daar opgewonden en nerveus van en kopiëren soms dit gedrag!
Ze gaan beginnen rondlopen en roepen ...
En dan vragen wij ons af, wat is er met hem/ haar nu opeens aan de hand!

Een levensboek


Ieder mens heeft een uniek levensverhaal met heel wat herinneringen.
Hoe vaak vertellen we geen "verhalen" uit ons verleden aan anderen? Grappige anekdotes en soms ook triestige gebeurtenissen, ons verleden heeft ons gemaakt tot wie we vandaag zijn!
Bij heel wat dementerenden zijn er spijtig genoeg veel van die verhalen en herinneringen gewist".
Toch kan je een dementerende persoon helpen om zijn levensverhaal te reconstrueren en het voor hem / haar visueel te maken.
Bij ons op de afdeling werken we met levensboeken. In een levensboek combineren we kleine stukjes tekst met foto's.
Om dit te verwezenlijken hebben we uiteraard de hulp van familieleden nodig.
Zij beschikken vaak over een heleboel "oude" foto's en eventueel zelfs "oude" schoolrapporten.
Ook kunnen zij ons heel wat belangrijke informatie vertellen over hun vader / moeder.

Een levensboek is opgedeeld in verschillende hoofdstukken zoals bijvoorbeeld de kinderjaren van de dementerende. Wie waren zijn / haar ouders en broers en/of zussen, ouderlijk huis, school, wat deden de ouders van werk, ...
Een ander hoofdstuk gaat bijvoorbeeld over de hobby's en de vrije tijd . Wat deed de bewoners in zijn vrije tijd ( duiven melken, naaien, zingen in een koor, taarten bakken, biljarten,....).
Van al die informatie en foto's maken we een levensboek voor de bewoner.
Veel van onze bewoners vinden het geweldig om samen met ons of met hun familie in hun levensboek te kijken. 
En het gebeurd vaak dat herinneringen die "weg" leken te zijn dan opeens terugkomen. 
Dementerenden hebben het heel moeilijk met namen en datums maar als ze ondersteund worden door foto's gaat het vaak veel makkelijker.
Voor ons als hulpverlener is het ook een dankbaar gegeven om samen met de bewoner te kunnen praten over zijn verleden en het is een hulpmiddel in de dagelijkse begeleiding.
Als je als hulpverlener bijvoorbeeld weet dat iemand dol was op taarten bakken dan kan je daarop inspelen door bijvoorbeeld samen te bakken of samen in een kookboek te bladeren of naar een kookprogramma kijken,...
 Op die manier maken we onze zorgverlening persoonlijker en daar draait het uiteindelijk toch om!
Achter ieder mens schuilt een uniek verhaal dat vertelt dient te worden

voorbeeld van een levensboek